Thủ tục hành chính



    

Đăng nhập

 
 

Thông tin hành chính




Chi tiết tin

Chăn nuôi

GIỐNG HEO CỎ QUẢNG NAM: Rất cần được bảo tồn !

Người đăng: Lương Thị Thủy Ngày đăng: 9:08 | 01/02 Lượt xem: 1354

Giống heo Cỏ có vai trò quan trọng đối với hoạt động sản xuất chăn nuôi và phát triển kinh tế gia đình, xã hội của đồng bào miền núi Quảng Nam; là bản sắc văn hoá đặc trưng của mỗi vùng, mỗi tộc người khác nhau; là một trong những nguồn gen động vật bản địa của địa phương để cho ra sản phẩm thịt mang tính đặc hữu; và là nguyên liệu phục vụ cho những công thức lai tạo nhằm cải thiện năng suất và chất lượng sản phẩm thịt heo trong xu thế hội nhập - “ngoại” hóa !

Sản phẩm thịt heo Cỏ đáp ứng nhu cầu, thị hiếu tiêu dùng của thị trường

Cùng với sự phát triển của nền kinh tế, đời sống của người dân càng được nâng cao dẫn đến nhu cầu tiêu dùng của các loại thực phẩm có chất lượng cao ngày càng được gia tăng, đặc biệt là các loại thực phẩm được chế biến từ các giống heo bản địa thấm đậm khẩu chất và hương vị đặc trưng. Hiện nay ngành chăn nuôi heo đã nhập nhiều giống mới như heo Landrace, heo Yorkshire, heo Duroc, … và đã đáp ứng phần lớn nhu cầu cho con người. Những giống heo nhập cho năng suất cao và thời gian nuôi ngắn nhưng lại không đáp ứng được thị hiếu của người tiêu dùng  so với giống heo bản địa về những ưu điểm: Thịt ngọt ngon, có hương vị, chắc và khả năng chống chịu bệnh tật tốt,…Mặt khác, trong những năm gần đây, dịch bệnh thường xuyên xảy ra, nhiều hộ chăn nuôi bị thua lỗ, hiệu quả sản xuất thấp, vì vậy giống heo Cỏ trở thành ưu việt hơn so với giống heo ngoại nhờ sức đề kháng cao, khảng năng chống chịu với dịch bệnh tốt. Với những lý do đó các giống heo bản địa đang được đầu tư phát triển do chúng có thể đáp ứng được các yêu cầu khắt khe của người tiêu dùng và người chăn nuôi trong bối cảnh dịch bệnh hoành hành.

Giống heo Cỏ đóng góp vào quỹ gen động vật Việt Nam

Giống heo Cỏ thường có tầm vóc nhỏ nhưng mang những đặc điểm di truyền quý giá. Đó là khả năng sử dụng các loại thức ăn thô nghèo dinh dưỡng, khả năng chống chịu các bệnh nhiệt đới nhất là bệnh ký sinh trùng. Một số giống có khả năng đẻ nhiều con, phẩm chất thịt tốt, thơm, ngon phù hợp với thị hiếu người tiêu dùng (Trần Thanh Vân và Đinh Thu Hà, 2005). Mặt khác, chúng thích nghi với các vùng núi cao và nhiệt độ tương đối thấp và một số cá thể quen chịu với môi trường ẩm ướt , … Đó là các tính trạng có ý nghĩa quan trọng trong khoa học chăn nuôi heo ở Việt Nam. Nếu không có các biện pháp bảo tồn các vốn gen quý đó, một lúc nào đó các giống heo Cỏ sẽ bị mai một dần hoặc mất đi. Chính vì vậy, nghiên cứu về các giống heo Cỏ sẽ góp phần bảo tồn nguồn gen, tăng cường tính đa dạng sinh học vật nuôi không chỉ riêng  Quảng Nam mà của cả Việt Nam và Thế giới.

Giống heo Cỏ dùng làm nái nền trong các công thức lai

Trong những năm qua, chúng ta đã nhập nội một số giống heo ngoại nhằm cải thiện năng suất chăn nuôi heo như heo Landrace, heo Yorkshire, heo Duroc, … Tuy nhiên những giống heo ngoại không thể thoả mãn nhu cầu của người tiêu dùng. Xu thế hiện nay là sử dụng các giống heo bản địa lai với các giống ngoại nhập tạo ra các con lai, vừa có thể đảm bảo chất lượng sản phẩm thịt tốt vừa cho năng suất cao. Heo Cỏ và Móng Cái là những giống heo đóng vai trò nái nền chủ yếu để lai với đực ngoại như Yorkshire, Landrace, ... Các thế hệ con lai đều có năng suất và tỉ lệ nạc cao, có thể phát triển tốt trong điều kiện chăn nuôi nông hộ (Vũ Đình Tôn và cs, 2007). Ngoài ra, trên địa bàn Quảng Nam, con lai giữa cái Cỏ và đực Rừng là sản phẩm thịt ưa thích của người tiêu dùng và có giá trị cao của người chăn nuôi.

Con heo giữ gìn bản sắc văn hoá dân tộc

Ở một số vùng núi, giống heo Cỏ không những phù hợp với điều kiện chăn nuôi, phương thức chăn nuôi mà còn gắn liền với bản sắc văn hoá dân tộc. Đó là lễ hội tôn nghiêm mang đậm bản sắc văn hoá như là vật thách cưới của các dân tộc Hre, Kor hay đơn giản là mâm cổ cúng gia tiên rất cần có giống heo này bởi khối lượng phù hợp, nguồn gốc hình thành và tồn tại ở địa phương lâu đời,... Điều này cho thấy việc mất đi giống heo Cỏ nói riêng cũng như các giống vật nuôi bản địa nói chung sẽ làm nghèo vốn văn hoá sẵn có của nhiều đồng bào dân tộc thiểu số miền núi.


Người Ca Dong ở huyện Nam Trà My cúng heo  để cầu sức khỏe cho gia đình và  mùa màng tốt tươi

Giống heo Cỏ góp phần
 đa dạng sinh học và cân bằng sinh thái

Cần thiết phải giữ lại những giống địa phương vì chúng cho phép những người nông dân lựa chọn đàn giống và phát triển giống phù hợp với sự thay đổi của môi trường, bệnh tật và yêu cầu của thị trường. Đa dạng sinh học là sự bảo đảm chống lại những đe dọa như nạn đói, thiên tai, dịch bệnh. Ở một khía cạnh khác, đa dạng sinh học góp phần ổn định đời sống kinh tế và xã hội của mỗi vùng, mỗi quốc gia, mỗi khu vực. Do vậy, đa dạng sinh học nói chung và đa dạng các giống vật nuôi nói riêng là duy nhất và không thể thay thế .

* Nguyên nhân của sự mất dần giống heo Cỏ

Qua kết quả khảo sát thực trạng của đàn heo Cỏ tại 6 huyện miền núi của tỉnh (từ nguồn dữ liệu sơ cấp và thứ cấp), chúng tôi thấy rằng giống heo Cỏ thuần chủng còn lại rất ít, hầu hết các cá thể đã bị pha tạp không có sự kiểm soát. Sự suy giảm quần đàn heo Cỏ ở vùng núi Quảng Nam có thể do các nguyên nhân sau:

Việc du nhập nguyên liệu di truyền mới

Phân tích sự biến động của cơ cấu giống vật nuôi trong những năm gần đây cho thấy việc du nhập các giống ngoại có năng suất cao và giống lai tạo vẫn là nguyên nhân lớn nhất gây nên sự suy giảm nguồn gen các giống bản địa. Trong vòng hơn 30 năm qua, nhiều giống heo ngoại đã được nhập vào Quảng Nam như heo Landrace, heo Yorkshire, heo Duroc, heo Hampshire, ... Các giống này được sử dụng cho mục đích chủ yếu là lai tạo với heo Móng Cái của địa phương để tạo con lai F1 sản xuất thịt. Các giống nhập nội và giống lai tạo với đặc tính ưu việt là năng suất cao, thời gian nuôi ngắn đã hấp dẫn người chăn nuôi. Điều này dẫn đến giống heo Cỏ với năng suất thấp bị đào thải dần trong sản xuất. Ngoài ra, việc nhập nội các giống vật nuôi đã làm cho nhiều quần thể giống bản địa khó tìm thấy ở dạng thuần chủng do việc “tự lai tạo” tràn lan ở các vùng nông thôn đã không được kiểm soát.

Mặt trái của các chính sách nông nghiệp, nhu cầu thị trường thay đổi và sự suy giảm hệ thống kinh tế

Đây là tập hợp các nguyên nhân đan xen vào nhau tạo nên tiền đề cho việc du nhập các giống mới và lai tạo. Ở Việt Nam, những chính sách thiên về kinh tế trong giai đoạn khó khăn trước đây đã gây nên sự lao đao cho nhiều giống địa phương. Heo Cỏ là “nạn nhân điển hình” của các loại chính sách đó. Nông dân đổ xô nuôi heo ngoại có sản lượng lớn, tỉ lệ nạc cao phù hợp với thị trường tiêu dùng thời đó và xuất khẩu với sự trợ giá của Nhà nước. Điều này khiến cho những giống bản địa, trong đó có heo Cỏ với năng suất thấp bị lãng quên trong sản xuất, quỹ gen động vật nuôi của địa phương ngày một nghèo đi. Nhu cầu thị trường ngày một thay đổi cũng là nguyên nhân làm cho các giống bản địa ít được quan tâm và đầu tư chăn nuôi. Ngoài ra, sự mở rộng đất canh tác và đất thổ cư cũng đã thu hẹp phạm vi sinh sống của động vật nói chung và giống bản địa nói riêng.

Sự khắc nghiệt của tự nhiên và vấn đề ô nhiễm môi trường

Trong những thập kỷ gần đây, đặc biệt những năm đầu thế kỷ 21, con người luôn phải chứng kiến sự thay đổi bất thường của thời tiết như hiện tượng Ennino, Lamina hay hiệu ứng nhà kính, sự nóng dần lên của trái đất. Con người cùng những loài sinh vật khác đang phải đối diện với một thảm họa của ô nhiễm môi trường toàn cầu. Chính những nguyên nhân trên đã làm suy thoái tài nguyên đa dạng sinh học, trong đó có tài nguyên các giống vật nuôi bản địa nói chung và heo Cỏ nói riêng .

Nguy cơ suy thoái giống do cận huyết

Hiện tượng giao phối cận huyết làm cho động vật nói chung và giống vật nuôi nói riêng đặc biệt là heo Cỏ đang bị suy thoái dần. Biểu hiện của sự suy thoái là sức sống của đời con giảm, năng suất thấp hơn, sức chống chịu với điều kiện ngoại cảnh cũng giảm đi. Chính sự suy thoái này đã khiến những người chăn nuôi không còn muốn lưu giữ các giống vật nuôi nữa. Nguyên nhân sâu xa gây nên sự giao phối cận huyết là do công tác giống không được kiểm soát tốt. Việc chọn giống để nuôi trong các nông hộ hiện nay thường chú trọng vào các đặc điểm ngoại hình, chủ yếu chọn lọc trong đàn nơi có nguồn giống đực tốt. Một số quần thể giống vật nuôi bản địa chỉ tồn tại với quy mô đàn nhỏ, số lượng đực giống ít và được sử dụng qua nhiều thế hệ cũng là nguyên nhân gây nên cận huyết và giảm sút tính năng của giống. Tổng hợp các nguyên nhân trên đã làm cho các giống heo Cỏ nói riêng cũng như các giống vật nuôi nói chung bị mất dần “địa vị” trong sản xuất.

Với vị trí vai trò của ngành chăn nuôi nói chung và heo Cỏ nói riêng trong hoạt động sản xuất chăn nuôi và phát triển kinh tế gia đình, xã hội đồng bào miền núi Quảng Nam; đồng thời, đánh giá xu hướng suy giảm và phân tích nguyên nhân gây nên hiện tượng thoái hóa của của đàn heo Cỏ, cho thấy công tác bảo tồn giống heo Cỏ là nhiệm vụ cần thiết và ngày càng cấp bách, rất cần sự quan tâm từ chính quyền địa phương các cấp và ngành chuyên môn liên quan của tỉnh Quảng Nam.

Tác giả: Duy Nguyên

[Trở về]

Các tin mới hơn:

Các tin cũ hơn:









Đường dây nóng











Thống kê truy cập

Tổng số lượt truy cập

Bản quyền thuộc Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn Tỉnh Quảng Nam.
Trụ sở: 119 - Hùng Vương - Thành Phố Tam Kỳ - Quảng Nam
Điện thoại : 02353.812078 - Fax : 02353.852629 - Email : phongkythuatso@gmail.com.
Phát triển bởi Trung Tâm Công Nghệ Thông Tin & Truyền Thông Quảng Nam (QTI)